تلنگر:

از آداب قرائت اخلاص در قرائت است‏

و از آداب لازمه قرائت قرآن كه در تأثير در قلوب سمت ركنيّت دارد و بدون آن‏ هيچ عملى را قيمتى نيست، بلكه ضايع و باطل و موجب سخط الهى است، اخلاص است كه سرمايه مقامات اخرويه و رأس المال تجارت آخرت است. و در اين باب نيز در اخبار اهل بيت عصمت (ع) سفارش بليغ شده است. از آن جمله آن است كه جناب كلينى، رضوان اللّه عليه، حديث كند:

بإسناده عن أبي جعفر، عليه السّلام، قال: قرّاء القرآن ثلاثة:

رجل قرأ القرآن فاتّخذه بضاعة و استدرّ به الملوك و استطال به على النّاس.

 و رجل قرأ القرآن فحفظ حروفه و ضيّع حدوده و أقامه إقامة القدح. فلا كثّر اللّه هؤلاء من حملة القرآن.

و رجل قرأ القرآن فوضع دواء القرآن على داء قلبه، فأسهر به ليله، و أظمأ به نهاره، و قام به في مساجده، و تجافى به عن فراشه، فبأولئك يدفع اللّه العزيز الجبّار البلاء، و بأولئك يديل اللّه من الأعداء، و بأولئك ينزل اللّه الغيث من السّماء. فو اللّه، لهؤلاء فى قرّاء القرآن اعزّ من الكبريت الأحمر. [1]

 «قاريان قرآن سه گروه ‏اند: يكى، آنان كه قرائت قرآن را سرمايه معيشت اتخاذ نمودند، و به واسطه آن از ملوك حقوق و شهريه گيرند، و بر مردم تقدم جويند.

و ديگر، آنان كه حفظ حروف و صورت قرآن كنند، و تضييع حدود آن نمايند و او را پشت سر اندازند، چنانچه سوار قدح خود را به پشت آويزد خداوند زياد نكند اين قسم حمله قرآن را. و طايفه ديگر آنان هستند كه قرآن را قرائت كنند و با دواى قرآن دردهاى قلب خود را علاج كنند، پس به واسطه آن شب را بيدار و به عبادت بگذرانند، و روز را روزه بگيرند و به تشنگى گذرانند، و در مساجد حاضر شوند و اقامت كنند و از فراش خواب ناز برخيزند. پس، خداوند عزيز جبّار به واسطه اين‏ها دفع بليات فرمايد و باران از آسمان فرو فرستد. به خدا قسم كه اين گروه از قاريان قرآن از كبريت احمر كمياب ترند.»

و عن عقاب الأعمال بإسناده عن أبي عبد اللّه، عليه السّلام، عن أبيه، عن آبائه، عليهم السّلام، قال:

 من قرأ القرآن يأكل به النّاس، جاء يوم القيامة و وجهه عظم لا لحم فيه. [2]

فرمود: «كسى كه قرائت قرآن كند براى استفاده از مردم، در روز قيامت بيايد در صورتى كه روى او استخوانى است بدون گوشت.»

و بإسناده عن رسول اللّه، صلّى اللّه عليه و آله، في حديث قال:

من تعلّم‏ القرآن فلم يعمل به و آثر عليه حبّ الدّنيا و زينتها، استوجب سخط اللّه، و كان في الدّرجة مع اليهود و النّصارى الّذين ينبذون كتاب اللّه وراء ظهورهم.

و من قرأ القرآن يريد به سمعة و التماس الدّنيا، لقي اللّه يوم القيامة و وجهه عظم ليس عليه لحم و زجّ القرآن في قفاه حتى يدخله النّار و يهوى فيها مع من هوى.

و من قرأ القرآن و لم يعمل به، حشره اللّه يوم القيامة أعمى، «فيقول: يا ربّ، لم حشرتني أعمى و قد كنت بصيرا. قال: كذلك أتتك آياتنا فنسيتها و كذلك اليوم تنسى». [3] فيؤمر به إلى النّار.

و من قرأ القرآن ابتغاء وجه اللّه و تفقّها في الدّين، كان له من الثّواب مثل جميع ما أعطي الملائكة و الأنبياء و المرسلون.

و من تعلّم القرآن يريد به رياء و سمعة ليمارى به السّفهاء و يباهي به العلماء و يطلب به الدّنيا، بدّد اللّه عظامه يوم القيامة و لم يكن في النّار أشدّ عذابا منه، و ليس نوع من أنواع العذاب إلاّ [و] يعذّب به من شدّة غضب اللّه عليه و سخطه.

و من تعلّم القرآن و تواضع في العلم و علّم عباد اللّه و هو يريد ما عند اللّه، لم يكن في الجنّة أعظم ثوابا منه و لا أعظم منزلة منه، و لم يكن في الجنّة منزل و لا درجة رفيعة و لا نفيسة إلاّ و كان له فيها أوفر النّصيب و أشرف المنازل. [4]

 «كسى كه ياد گيرد قرآن را و عمل به آن نكند و عوض آن اختيار كند حبّ دنيا و زينت آن را، مستوجب غضب خدا شود، و در درجه يهود و نصارى است كه كتاب خدا را پشت سرشان انداختند.»

 «و كسى كه قرائت قرآن كند و قصد كند به آن سمعه و طلب كند به آن دنيا را، ملاقات كند خدا را روز قيامت در صورتى كه روى او استخوان بى‏گوشت است، و قرآن به پشت گردن او زند تا داخل آتش كند او را، و بيفتد در آن با آنها كه افتادند.»

 «و كسى كه قرائت قرآن كند و عمل به آن نكند، خداوند او را كور محشور فرمايد روز قيامت. مى‏گويد: «خداوندا، من بينا بودم پس چرا مرا كور محشور كردى؟» مى‏فرمايد: «چنانچه تو نسيان آيات ما كردى كه بر تو فرو فرستاديم امروز نيز تو نسيان شدى.» پس او را به سوى آتش فرستند.»

 «و كسى كه قرائت قرآن كند براى خدا و خالص از ريا و براى ياد گرفتن معالم دين، ثواب او مثل ثوابى است كه به جميع ملائكه و انبيا و مرسلين دهند.» يعنى از سنخ ثواب آنان به او مرحمت فرمايند.

 «و كسى كه تعلم كند قرآن را براى ريا و سمعه تا آنكه با جاهلان جدال كند و مباهات به علما كند و دنيا را به آن طلب كند، متفرق فرمايد خداوند استخوان‏هاى او را روز قيامت، و در آتش كسى از او شدت عذابش بيشتر نيست، و به جميع انواع عذاب او را معذب كنند از شدّت غضب و سخط خداوند بر او.»

 «و كسى كه تعلم قرآن كند و در علم تواضع نمايد و تعليم بندگان خدا دهد و از خداوند اجر طلبد، در بهشت از [او] كسى ثوابش بزرگتر نيست و منزله‏اى از منزله او بالاتر نيست، و هيچ منزل رفيع و درجه بلند نفيس در بهشت نيست مگر آنكه بزرگتر و وافرتر آن را او دارد.».[5]

[1] . «اصول كافى، ج 2، ص 627،« كتاب فضل القرآن»،« باب النوادر»، حديث 1»

[2] . « وسائل الشيعة، ج 4، ص 837،« كتاب الصلاة»، باب 8 از« ابواب قراءة القرآن»، حديث 7. ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص 329،« عقاب المستأكل بالقرآن»، حديث 1.»

[3] . « سوره« طه» آيه 125»: مى‏گويد: «پروردگارا، چرا مرا نابينا محشور كردى با آنكه بينا بودم؟» مى‏فرمايد: «همان طور كه نشانه‏هاى ما بر تو آمد و آن را به فراموشى سپردى، امروز همان گونه فراموش مى‏شوى.».

[4] . « ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص 332، 346، 337. وسائل الشيعة، ج 4، ص 837،« كتاب الصلاة»، باب 8 از« ابواب قراءة القرآن»، حديث 8.».

[5] . شرح چهل حديث، ص:500- 502.