آیه 6 ؛ قسمت چهارم

أَ لَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهاداً (6)

8.        علت شروع ذکر نعمتها از زمین

ترتیب ذکر نعمتها در آیات شکل خاصی دارد که عبارت است از : زمین،کوهها،زوجیت و خواب انسان،شب و روز،آسمان، خورشید و برو باران و باغهای سر سبز .اما سؤال این است که چرا ابتدا به نعمت زمین اشاره کرد؟

در این باره دو علت به ذهن می رسد:

1.       سوره در مقام بیان معاد است و در معاد، انسانها از خاک بر می خیزند، پس اولین چیزی که به ذهن مخاطب می رسد ، زمین و بلند شدن مردگان از آن است .[1]

2.       چون انسانها با زمین دائما مباشرت دارند.[2] و نعمت بودن آن را بهتر از سایر نعمتها درک می کنند.

نکته جالب در اینجا این است که نعمتهایی که عمومی است و اختصاصی انسان نیست، ضمیر تعلق ندارد اما نعمت هایی که اختصاصی انسان است ضمیر تعلق «لکم» ذکر شده است.نمونه اول مانند مهاد بودن زمین،چون عمومی است نفرموده "مهادا لکم" ولی درباره زوجیت و یا خواب فرموده " خَلَقْنَاكم‏" و "جَعَلْنَا نَوْمَكم‏ ".


[1] . التحریر و التنویر، ج 30، ص 13.

[2] . البحر المحيط في التفسير، ج‏10، ص: 384